ادب انبيا در دعا به روايت قرآن کریم
آیةالله کاظم قاضی‌زاده
🔹ماه مبارك رمضان فرارسيده است .يكي از خصوصيات بارز اين ماه مبارك تحقق رابطه انسان با خدا در دعا كردن به ساحت ربوبي است . غالب مردم و حتي اهل فكر و انديشه از مضامين دعاها و ادب دعا بي بهره اند ، حتي مردم متدين ما نيز بجز برخي از ادعيه مشهور از مضامين دعاها بي اطلاعند و اين گنج مخفي را درنيافته اند . از سوي ديگر برخي ادعيه مربوط به زمان خاص يا مكان خاص است و طبعا گاهي طول سال يك بار و در طول عمر گاهي يكبار خوانده مي شود . براي توجه بيشتر به مضامين بلند برخي ادعيه به سه مورد اشاره مي شود :
در مفاتيح الجنان دعايي را هنگام حضور در مسجد زيد كه در كنار مسجد كوفه است نقل كرده است .
(إِلَهِي قَدْ مَدَّ إِلَيْكَ الْخَاطِئُ الْمُذْنِبُ يَدَيْهِ بِحُسْنِ ظَنِّهِ بِكَ
إِلَهِي قَدْ جَلَسَ الْمُسِيءُ بَيْنَ يَدَيْكَ مُقِرّاً لَكَ بِسُوءِ عَمَلِهِ وَ رَاجِياً مِنْكَ الصَّفْحَ عَنْ زَلَلِهِ
إِلَهِي قَدْ رَفَعَ إِلَيْكَ الظَّالِمُ كَفَّيْهِ رَاجِياً لِمَا لَدَيْكَ فَلاَ تُخَيِّبْهُ بِرَحْمَتِكَ مِنْ فَضْلِكَ
إِلَهِي قَدْ جَثَا الْعَائِدُ إِلَى الْمَعَاصِي بَيْنَ يَدَيْكَ خَائِفاً مِنْ يَوْمٍ تَجْثُو فِيهِ الْخَلاَئِقُ بَيْنَ يَدَيْكَ
إِلَهِي جَاءَكَ الْعَبْدُ الْخَاطِئُ فَزِعاً مُشْفِقاً وَ رَفَعَ إِلَيْكَ طَرْفَهُ حَذِراً رَاجِياً وَ فَاضَتْ عَبْرَتُهُ مُسْتَغْفِراً نَادِماً)
(ترجمه : اى خدا اين بنده زشت بد عمل در پيشگاه حضرتت مقر و معترف به بدكارى خود و از لغزش و خطاهايش به عفو تو اميدوار است
اى خدا اين بنده ستمكار به آن درگاه لطف و رحمت دو دست اميدوارى دراز كرده پس تواش از كرم محروم مساز
اى خدا اين بنده كه هى به عصيان باز مىگردد در حضورت آمده و ترسان از روز محشر است
اى خدا اين بنده خطاكار ترسان و هراسان بسويت آمده و چشم بسوى تو گشوده با بيم و اميد و اشك چشم بر رخ جارى و به اظهار ندامت از تو آمرزش مىطلبد)
🔹اين دعا اوج خاكساري انسان در هنگام بازگشت به خدا را نشان مي دهد و در عبارت كوتاهي به نحوه قرار گرفتن دست ها ، پاها ، صورت و چشم ها را در حال انابه تصويرگري مي كند و در دنياي معاصر يكي از بهترين متن هاي كوتاه براي فيلمنامه اي جهت نشان دادن تذلل عبد به درگاه خداست ، اما متاسفانه فقط براي برخي ازكساني كه در سفر به عتبات عاليات موفق به حضور در مسجد زيد شوند ميسر است . برخي ادعيه نيز در اوج بيان معارف و روش تربيتي انسان است . و در كنار دعا انسان را به مسير درست عقايد و زندگي رهنمون مي شود ، در دعاي روز بيست و هفتم رجب مي خوانيم :
وَ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ أَفْضَلَ زَادِ الرَّاحِلِ إِلَيْكَ عَزْمُ إِرَادَةٍ يَخْتَارُكَ بِهَا وَ قَدْ نَاجَاكَ بِعَزْمِ الْإِرَادَةِ قَلْبِي
ترجمه : و مى دانم كه بهترين توشه آنكه بسوى تو سفر كند همانا اراده ثابت است و خالص كه تنها تو را بخواهد و دل من با اراده ثابت با تو راز و نياز مىكند .
اين قطعه اسماني چقدر براي انسان مي تواند درس آموز باشد و او را بسوي خداوند نزديك كند .و كليد مشكل انسان را در سير الي الله نداشتن ثبات اراده مي داند.
🔹گاهي نيز چنان استدلال زيبايي در كنار مناجات مي آيد كه انسان را به حيرت وامي دارد مثلا در مناجات خمسه عشر مي خوانيم :
كَيْفَ أَنْسَاكَ وَ لَمْ تَزَلْ ذَاكِرِي وَ كَيْفَ أَلْهُو عَنْكَ وَ أَنْتَ مُرَاقِبِي
ترجمه: اى خدا چگونه تو را فراموش كنم در صورتى كه تو هميشه مرا در نظر دارى و چگونه از تو غافل گردم در صورتى كه تو پيوسته مراقب حالم هستى
در هر صورت براي نزديك شدن به سرچشمه ارزشمند ادعيه مناسب است كه بدنبال ادب دعا در قرآن و توجه به نحوه دعا كردن انبياي الهي به گزارش قرآن برويم.
دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. نخستین نفر باشید.
یادداشت، نقد یا دیدگاه خود را بنویسیدبدون ترک این صفحه، برداشت خود را با ما و دیگر خوانندگان در میان بگذارید.