تصدی منصب در دولت جائر از دیدگاه مجدد شیرازی
حجت الاسلام والمسلمین استاد سید جواد ورعی
ارائه در همایش بزرگداشت میرزا محمد تقی شیرازی
¤ کربلای معلی،
۱۹ و ۲۰ آذر ماه ۱۴۰۱
چکیده
«همکاری و تصدی منصب در دولت جائر» از مسائل کهن در فرهنگ شیعه است. از زمانی که حکومت از مسیر اصلی خویش منحرف و زمامداران جائر زمام امور جامعه را به دست گرفتند، این دغدغه برای پیروان مکتب اهل بیت (ع) پیدا شد که آیا می توانند با دولت جائر همکاری کرده و مقام و منصب بپذیرند؟
از این رو، به یکی از مسائل مورد ابتلا بدل شده و در احادیث پیشوایان دینی مطرح گردید و از آنجا به کتب فقهی راه یافت. در میان فقیهان نسبت به همکاری و تصدی منصب در دولت جائر رویکردهای متفاوتی وجود دارد.
برخی آن را حرام و ذاتاً (مثل ظلم) یا اقتضائاً (مثل دروغ) قبیح میدانند، از آن رو که به معنای رسمیت دادن به دولت نامشروع بوده و عامل تثبیت و تداوم قدرت زمامداران جائر است. اگر در مواردی استثنایی هم تجویز شده، بخاطر تزاحم با مصلحت الزامی مهمتری است.
برخی دیگر از فقیهان، نفسِ پذیرش منصب را (اختیاراً یا اکراهاً) در صورتی که مستلزم ارتکاب حرامی نباشد، و البته با هدف و انگیزه کاهش ستم یا دفاع از حقوق ستمدیدگان و مواسات با برادران دینی و احسان به آنان باشد، مجاز می دانند.
این دو دیدگاه افزون بر آن که اصل اولی در مسئله را متفاوت (حرمت یا اباحه) دانسته اند؛ به طور طبیعی در میزان قلمرو موارد مجازِ، اختلاف نظر دارند.
گروه اول همکاری و تصدی منصب در دولت جائر را در موارد بسیار محدودی تجویز میکنند، در حالی که گروه دوم موارد مجاز را در قلمرو گسترده تری میپذیرد.
از کلمات مجدّد شیرازی چنین برداشت می شود که به دیدگاه دوم تمایل دارد. این مقاله عهدهدار تبیین این مسئله با تمرکز بر دیدگاه مجدد شیرازی است.
دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. نخستین نفر باشید.
یادداشت، نقد یا دیدگاه خود را بنویسیدبدون ترک این صفحه، برداشت خود را با ما و دیگر خوانندگان در میان بگذارید.