(پیرو محاکمات پرشتاب اخیر) به این واقعیات نیز رسیدگی کنید!«قسمت پنجم»

(پیرو محاکمات پرشتاب اخیر) به این واقعیات نیز رسیدگی کنید!«قسمت پنجم

آیة الله سیدضیاء مرتضوی

🔸روزنامه جمهوری اسلامی
🔸دوشنبه ۲۶دی۱۴۰۱

🔸۱- یکی ازمفاهیم پرکاربرد در قرآن مفهوم «خسارت» است تاانسان رااز زیان‌های واقعی بازدارد. ازعناوین کلیدی دراین باره خسران نفس است ودراین آیات باتعبیر «خسِروا اَنفُسَهم» چندبار ازکسانی سخن گفته که به خود زیان می‌زنند ودر واقع هستی خود را از دست می‌دهند. اما دوبار درکنارآن، خسارت «اهل» نیز آمده وآن را خسران مبین و مایه عذاب ماندگار برای ظالمان شمرده است؛ یعنی که به«خود» و «اهل خود» زیان و ستم روا می‌دارند.

🔸۲- بااین بیان قرآن اززیانکارانی سخن می‌گوید که افزون بر«خود»، به «اهل» خود زیان رسانده‌اند. ظهور کامل این زیان در قیامت است، اماآن زیان بزرگ، بازتاب «واقعیت» درهمین دنیاست. مقصود اززیان به «اهل خود»، زیان رساندن به همه کسانی است که به گونه‌ای بااین کسان پیوند داشته‌ واینان مایه گمراهی وبدبختی آنان شده‌اند. اینان کسانی‌اند که درجایگاه رهبری فکری وتربیتی وعملی جامعه قرار دارند ونوع اندیشه ورفتار آنان اثرمستقیم برجامعه دارد وبه عبارت دیگر جامعه دست‌پرورده آنان است (هود ۹۶-۹۸).

🔸۳- تعالیم اسلامی درباره همه سرمایه‌های اعتقادی فکری، علمی، اقتصادی، تاریخی وفرهنگی توجه واهتمام دارد، امابیشترین اهمیت را به سرمایه‌های اعتقادی واجتماعی داده و برگسترش وتعمیق آن تاکید دارد. مثلا در روایات به رغم اهمیت وجایگاه نماز وروزه تاکید شده است که به ظاهر افراد در این باره توجه نشود، بلکه به صداقت وامانت آنان نگاه شود؛ چنان‌که کلینی از امام صادق(ع) نقل کرده است: «به طولانی بودن رکوع و سجود شخص نگاه نکنید؛ این چیزی است که به آن عادت کرده است و اگر آن راترک کند ناآرام می‌شود، لکن به راست‌گفتاری و امانت‌داری او بنگرید». یک نکته این است که بانماز وظاهرسازی می‌شود سوء استفاده کرد اما راستی وامانتداری جلو آن راخواهد گرفت. دراین تعالیم سرمایه‌های اجتماعی واژگانی نام‌آشنا هستند؛ چنان‌که ازاموری منع شده که گسترش ورواج آنها نشانه زوال سرمایه‌های اجتماعی وسرانجام ورشکستگی اجتماعی است ونگارنده برای هریک چهل عنوان ودر مجموع هشتاد عنوان رافهرست کرده ومجال بازگویی نیست.

🔸۴- در زیان‌هایی که به سرمایه‌های جامعه وارد می‌شود آنچه بیش‌تر و زودتر و دقیق‌تر به چشم می‌آید وملاک ورشکستگی یک دولت یاحتی یک کشور است، زیان‌های مادی یاچیزهایی است که بامعیارهای مادی قابل نشان دادن است، اما زیان‌ به سرمایه‌های فکری واعتقادی واخلاقی واجتماعی به رغم اهمیت بیش‌تری که دارد وبه راحتی قابل جبران نیست، کم‌تر به چشم محاسبه می‌آید؛ چنان‌که نقش حکومت‌ها درآسیب زدن به سرمایه‌های اجتماعی با ابزارهایی که صاحبان قدرت دارند، نوعا پوشانده یاکم‌رنگ نشان داده می‌شود؛ حکومت‌ها وزمامدارانی که خسارت‌های جبران‌ناپذیری به خود وجامعه خود وارد می‌کنند واز مصادیق واضح «خسِروا انفسَهم واهلیهم» می‌باشند.

🔸۵- تاکید ما این است که افراد مسئول، وضع جامعه را درشاخص‌های مورد اشاره رسیدگی کنند وبا پرهیز ازخودفریبی، دست‌کم در مرکز کار ودر وجدان خود «سهم خود» را در«پیشرفت» و«پسرفت»، مشخص وبه مقتضای آن عمل کنند وبه این پرسش پاسخ دهند که از چشم‌انداز مدیریت جامعه اسلامی، کدام یک ازاین دو برای رسیدگی اولویت دارد: آنچه این روزها ازسوی دستگاه‌های امنیتی وقضایی شاهدیم یاآنچه درکوچه وخیابان وشب وروز وکار وبازار ودر یک کلمه در «متن زندگی مردم» می‌گذرد؟ نگارنده هیچ تردیدی درترجیح دومی ندارد!

🔸۶- به عنوان مثال از میان صدها پرسش به این پاسخ داده شودکه کدام خسارت اجتماعی و«اخافه» و«تهدید» عمومی بالاتر ازاین مقایسه که چندی پیش اعلام شد برخی زندان‌های كشور هلند به دلیل کاهش زندانی مواجه با تعطیلی است وگاه تعداد زندانی از زندان‌بانان وپرسنل زندان کمتر است؛ اما درهمین تیرماه گذشته، سخنگوی محترم قوه قضائیه، درباره انتقال زندان مشهد به خارج شهر که یکی از دغدغه‌های موجود از ۲۰سال پیش بوده، این«خبر خوب»(!) راداد: «با پیگیری‌هایی که طی دو دهه صورت گرفته، بالاخره درسال ۱۴۰۰ ماخبر خوب اختصاص ۱۰۰هکتار از اراضی طبیعی برای انتقال زندان مشهد رادریافت کردیم که این زندان برای ۱۰هزار نفر(!) پیش‌بینی شده است»! وی درادامه اشاره کرد که انتقال این زندان به عنوانیک «پروژه ملی» تعریف وبرای آن تخصیص اعتبار شده است!
آری«به این واقعیت رسیدگی کنید!» که سهم «حاکمان» وسهم «مردم» وسهم «دشمنان» ازاین وضع چه اندازه است ومشکل اصلی این وضع، اگر نامطلوب است، ازکجاست وچه نسبتی با«خسران مبین» دارد که درآغاز آوردیم: «اَلا ذلک هو الخسرانُ المبین» وچه نسبتی بااین حدیث یاسخن حکیمانه دارد که «الناس علی دین ملوکهم»؟ و السلام

@szmortazavi