ارتکاب کبیره در نماز جمعه!

ارتکاب کبیره در نماز جمعه!
آیة الله سیدضیاء مرتضوی

۱- نماز جمعه جای دعوت به عدالت و تقوا و عدالت و پرهیزکاری است و امام جمعه باید عادل باشد و عدالت با فسق که ضد آن است سازگاری ندارد؛ حتی شماری از فقهاء ارتکاب خلاف «مروّت» را نیز منافی با جواز امامت نماز می‌دانند و اعتقاد امام به عدالت خود نیز کفایت نمی‌کند و نمازگزاران باید او را عادل بشمارند. حکم عدالت چنان که فقهاء گفته‌اند با ارتکاب یک گناه کبیره یا اصرار بر گناه صغیره از میان می‌رود. امام‌خمینی بنا بر احتیاط ارتکاب یک گناه صغیره را نیز موجب زوال آن شمرده است. البته اگر شخص توبه کند و اصل ملکه عدالت در او باقی باشد، حکم آن برخواهد گشت‌.

۲- تهمت به مسلمان، به ویژه اگر در برابر عموم باشد و بالاخص درباره خدمتگزاران شناخته شده و بسیار محترم جامعه، از گناهان کبیره است؛ مانند اینکه به کسی تهمت دزدی یا «بی‌دینی» زده شود. در روایت صحیح از امام صادق(ع) آمده است وقتی مؤمن به برادر مؤمن خود تهمت بزند، ایمان مانند حل شدن نمک در آب، از قلب او می‌رود. چنان که در روایت معروف از پیامبر(ص)، ناسزا گفتن به مسلمان نیز فسق شمرده شده است: «سباب المؤمن فسوقٌ» و امام رضا(ع) که گاه برخی در جوار حرم منور ایشان نیز حرمت نگه نمی‌دارند و به مسلمانی دیگر تهمت زده، دشنام «بی‌دینی» می‌دهند، فرمود: «کسی که ورع ندارد،‌ دین ندارد: لا دینَ لمن لا ورع له»! و تهمت و اهانت بی‌شک از مصادیق فقدان ورع است. ناقل این روایت نیز شیخ حر عاملی است که او نیز در جوار امام رضا(ع) خفته است.

۳- از سوی دیگر، در تعالیم روایی ما شخص دریده و بی‌حیا، بی‌ایمان شمرده شده و این سخنی است از امام صادق(ع) به نقل جناب کلینی. نیز کلینی از امام کاظم(ع) روایت کرده است «کسی که مروّت ندارد، دین ندارد و کسی که عقل ندارد بی‌مروّت است»! و پیداست از مروّت و جوانمردی به دور است که افراد بی‌دفاع، به نام دین و دیانت و در خطابه‌ای که باید سراسر آن دعوت به تقوا و نور باشد، در معرض تیرهای زهرآگین تهمت و ناسزا قرار گیرند. این نشانه فقدان حیا و فتوت است و در سخنی از امیرالمؤمنین(ع) در «غرر الحکم» بدترین اشرار کسانی شمرده شده‌اند که نه از مردم حیا می‌کنند و نه از خدای تعالی می‌ترسند!

۴- و سخن آخر اینکه چنین رفتارهایی نشانه ضعف خرد و ایمان است و پیامبر(ص) به نقلی فرمود: «قوام انسان به خرد اوست و کسی که خرد ندارد، دین ندارد» و فرمود: «دستیابی به همه خوبی به عقل است و کسی که عقل ندارد، دین هم ندارد»؛ چنان که وقتی کسانی درباره مراتب عبادت و انواع کارهای خیر شخصی سخن گفتند، پیامبر(ص) از میزان عقل او پرسید و آنان که از این پرسش تعجب کردند،‌ پیامبر(ص) اشاره به این واقعیت کرد که زیان انسان بی‌خرد از هرزگی فرد فاجر بیشتر است و خداوند مقامات بندگان را در آخرت بر پایه میزان عقل آنان بالا می‌برد. و البته قرآن بارها خاطرنشان ساخته است که «و ما یذّکّر الا اولوا الالباب». کاش کمی به خود آییم و السلام.
@szmortazavi