تکمله بر به این واقعیات نیز رسیدگی کنید!»
آیة الله سیدضیاء مرتضوی
آنچه طی پنج قسمت با عنوان «به این واقعیات نیز رسیدگی کنید!» منتشر شد، به جز قسمت پنجم، پاره‌هایی از یک مقاله بود که پیرو محاکمات پرشتاب کنونی و صدور برخی احکام سنگین که هنوز ادامه دارد، نوشته شد، اما به پیشنهاد روزنامه محترم جمهوری اسلامی، بخشی از آن حذف و بخش باقی‌مانده، از «تعدیل»! در چهار قسمت تدوین شد. پیداست اشکالی بر مطبوعات نیست و مطالب طبعا باید در چارچوب کار و ملاحظات آنها باشد. به همین دلیل بخشی از قسمت پایانی نیز که آسیب‌شناسی پاره‌ای از سرمایه‌های اجتماعی، حذف شد.
نچه در این بخش و با توجه به موضوع قرآنی خسارت‌زنندگان به «خود» و «اهل خود»، محل توجه ویژه بود، فهرستی از هنجارها و ناهنجاری‌های اجتماعی است که بر پایه تعالیم اسلامی فهرست شده بود و می‌توانست صورت روشن‌تری از رویکرد مقاله را در راستای هدف کلی به دست دهد؛ که همان توجه دادن اولیای امور به واقعیت‌هایی مهم‌تر در جامعه است که بخش اصلی مسئولیت آن بر عهده خود آنان است و به نظر ما اگر به آن مسئولیت‌ها به درستی عمل می‌شد، به مسائل اخیر نیز نمی‌انجامید یا دست‌کم چنین شدت وسعتی نداشت و طبعا چنین محاکمات و احکامی را در پی نداشت. حال به نظر رسید بازگویی آن فهرست حذف‌شده که شامل دو مجموعه چهل‌گانه و با مرور آیات و روایت به دست آمده، هر چند جدای از اصل مقاله، خالی از فایده نباشد. با این امید که این شاخص‌ها چارچوب روشن‌تری برای شناخت واقعیات اجتماعی به دست دهد:
یکم: در تعالیم اسلامی، سرمایه‌های اجتماعی واژگانی نام‌آشنا هستند و از جمله می‌توان به این عناوین اشاره کرد:
۱- ایثار، ۲- ادب، ۳- الفت و همنشینی، ۴- امانت‌داری، ۵- برّ و احسان، ۶- جود و سخاوت، ۷- وحدت و اخوت، ۸- دوستی و مهربانی، ۹- آزادی و آزادمنشی، ۱۰- حق‌خواهی، ۱۱- صبر و بردباری، ۱۲- پاکدامنی و حیاء، ۱۳- عزت‌مندی، ۱۴- امیدواری و خوشبینی، ۱۵- مسئولیت‌پذیری، ۱۶- شجاعت و غیرت، ۱۷- صداقت و یک‌رنگی، ۱۸- تعاون و نوع‌دوستی، ۱۹- صلح‌طلبی و اصلاح‌پیشگی، ۲۰- عدالت‌خواهی و انصاف، ۲۱- عفو و جوان‌مردی، ۲۲- پای‌بندی به پیمان، ۲۳- آبروداری و رازداری، ۲۴- خیرخواهی و دلسوزی، ۲۵- نظم و انضباط اجتماعی، ۲۶- فروتنی و نرم‌خویی، ۲۷- خوش‌رویی و خوش‌زبانی، ۲۸- مشورت‌خواهی، ۲۹- بزرگ‌منشی و بلندی همت، ۳۰- مدارا و سعه صدر، ۳۱- استواری پیوندهای اجتماعی، ۳۲- سهولت شکل‌گیری خانواده و استواری آن، ۳۳- امنیت جان و مال و ناموس، ۳۴- سلامتی و بهداشت، ۳۵- سهولت امر به معروف و نهی از منکر و اهتمام به آن، ۳۶- سهولت نقد زمامداران، ۳۷- حاکمیت و استواری ارزش‌ها و کرامت انسانی، ۳۸- استواری رشته‌های اعتماد، ۳۹- گسترش دانش و معرفت، ۴۰- تحکیم و گسترش ظواهر و شعارهای دینی.
🔶دوم: بر پایه تعالیم اسلامی در برابر هنجارهای یادشده، از اموری نیز منع شده که گسترش و رواج آنها نشانه زوال سرمایه‌های اجتماعی و سرانجام ورشکستگی اجتماعی است، از جمله:
۱- دروغ‌گویی و فریب‌کاری، ۲- تهمت‌زنی و آبروریزی، ۳- دزدی، اختلاس و دست‌اندازی به حقوق دیگران، ۴- زبونی و ترس، ۵- سوء ظن و تجسس، ۶- طمع‌ورزی و زیاده‌طلبی، ۷- رشک بردن و حسادت، ۸- کینه‌ورزی و لجاجت، ۹- تکبر و خودبینی، ۱۰- زهد فروشی و ریا، ۱۱- چاپلوسی و خودستایی، ۱۲- اختلاف و دودستگی، ۱۳- پیمان‌شکنی و خیانت در امانات و بی‌اعتمادی، ۱۴- قانون‌گریزی و بی‌نظمی، ۱۵- ریاست‌طلبی و مال‌پرستی، ۱۶- ضعیف‌کشی، غصب و ستم، ۱۷- بدزبانی و بی‌حیایی، ۱۸- مردم‌آزاری، ۱۹- بی‌غیرتی و سست‌ارادگی، ۲۰- تنبلی و رفاه‌طلبی، ۲۱- زورگویی و استبداد، ۲۲- جنگ و نزاع، قتل و خودکشی، ۲۳- ناامیدی و مردگی، ۲۴- نفاق و دورویی، ۲۵- تبعیض و بی‌عدالتی، ۲۶- نافرمانی و حرمت‌شکنی، ۲۷- شهوت‌پرستی و شکم‌بارگی، ۲۸- سخن‌چینی و خبرچینی، ۲۹- تحقیر شخصیت و سفله‌پروری، ۳۰- گسست پیوندهای اجتماعی، ۳۱- بی‌کاری و فقر، ۳۲- رباخواری و رشوه، ۳۳- اعتیاد به محرمات مانند مسکرات، مخدرات و قمار، ۳۴- طلاق و خانه‌گریزی، ۳۵- روابط نامشروع جنسی، ۳۶- ناامنی مالی و جانی و عرضی، ۳۷- کم‌کاری و کم‌‍‌فروشی، ۳۸- مال‌اندوزی و مال‌پرستی، ۳۹- افسردگی و بیماری‌های روانی، ۴۰- جهل و بی‌سوادی.
🔶برخی سخن گفتن از رسیدگی افراد و مراکز بی‌طرف به وضع موجود را امری ناروا و گاه جرم می‌دانند و ما نیز چنین پیشنهادی نداریم و در نگاه برخی همین تذکرات اندک نیز سیاه‌نمایی و چه بسا تبلیغ علیه نظام و تشویش اذهان است. اما تاکید ما این است که افراد مسئول، با همان شدت و قاطعیت در برخورد قضایی با رویدادهای اخیر، وضع جامعه را نیز در شاخص‌های هشتادگانه یادشده یا شاخص‌های اصلی و مهم آن، در مراکز خود رسیدگی و در وجدان خود داوری کنند و از چشم‌انداز مدیریت جامعه اسلامی به الزامات آن عمل کنند. ان شاء الله.
@szmortazavi
دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. نخستین نفر باشید.
یادداشت، نقد یا دیدگاه خود را بنویسیدبدون ترک این صفحه، برداشت خود را با ما و دیگر خوانندگان در میان بگذارید.