فرایند تحول اجتماعی از دیدگاه امام علی (ع)؛ زمینه‌ها و سنجه‌های دگرگونی در نهجالبلاغه
فرآیند تحول و تغییرات اجتماعی از دیدگاه امام علی (ع) با محوریت نهجالبلاغه
جامعه‌شناسی دین
اخلاق جامعه‌ای در قرآن؛ از فضیلت‌مندی افراد تا فضیلت‌مندی ساختارهای جامعه
بسم الله الرحمن الرحیم بحث امشب را شروع می‌کنم با عنوان مبانی اخلاق جامعه یا مبانی اخلاق جامعه‌ای در قرآن کریم برای ما مسلمان‌ها بی تردید نخستین و شاید مهم ترین منبع اخلاق قرآن کریم هست. اگرچه تاریخ زیسته‌ی ما مسلمان‌ها نشان دهنده‌ی نوعی مهجوریت برای قرآن کریم در این زمینه است به گونه‌ای که حتی شاید در درس‌های طلبگی ما حتی در درس‌های خارج ما کمتر به آیات قرآن کریم استدلال می‌شود، اما به لحاظ نظری دست کم قرآن کریم به عنوان نخستین و مهمترین منبع برای اخلاق ما معرفی می‌شود. البته این بحث که آیا واقعا قرآن کریم ماهیت یک کتاب اخلقی را دارد یا ندارد یا اساسا در قرآن کریم چیزی به نامنزاع اخلاقی ما داریم یا نداریم این‌ها مباحث مهمی است ولی موضوع بحث امشب ما نیست. في الجمله این را می‌دانیم که برای همه‌ی ما مسلمان‌ها؛ قرآن کریم بیانگر فضیلت بندی، فضیلت، رذیلت و رذیلت بندی است و ما را نسبت به آموزه‌های اخلاقی ترغیب می‌کند به ما معرفت می‌دهد که چه چیزی اخلاقی است چه چیزی اخلاقی نیست و ما معمولا مستند به آن چه که از قرآن می‌آموزیم درباره‌ی اخلاق داوری می‌کنیم و اخلاق خودمان را بر اساس قرآن کریم…
کارکردهای مناسک و شعائر دینی؛ هویت‌بخشی، معرفت، اخلاق و مسئولیت اجتماعی
با بقیه‌ی مذاهب اسلامی متفاوت می‌شویم. فرض کنید بحث زیارت، عزاداری، نوع عبادت شیعه را از سایر مذاهب متمایز می‌کند. آن بخش متمایزکننده‌ی ادیان و مذاهب آن چیزی است که از آن به عنوان مناسک و شعائر یاد می‌شود. طبق یک فهرستی که من برای خودم آماده کردم ده عنوان را می‌شود ذیل این قرار داد و بحث ما پیرامون کارکرد این‌هاست. طهارت است چون طهارت هم جنبه‌ی مقدمی دارد و هم مستقل است مثل غسل روز جمعه خودش یک عبادت مستقل است حالا وضو یا غسل برای نماز آن جنبه‌ی مقدمی دارد اما چون برخی از طهارت‌ها خودش عنوان مستقل دارد می‌شود اورا هم یک موضوع تلقی کرد. طهارت، نماز، روزه، حج، اعتکاف، ادعیه، زیارات، عزاداری، زمان‌های مقدس، مکان‌های مقدس این‌ها چیزهایی است که ما به عنوان مناسک و شعائر یاد می‌کنیم فرض کنید مسجدالحرام یا مسجد کوفه برای شیعه یا کل مساجد نسبت به مسلمان‌ها در نظر بگیریدزمان‌های خاص، عید فطر، عید قربان، نیمه‌ی شعبان، عید غدیر این‌ها چیزهایی است که ذیل عنوان مناسک و شعائر قرار می‌گیرد. ما وقتی نگاه می‌کنیم به منابع دینی برای این‌ها یک سری فوائد یا به تعبیر امروزی کارکرد ذکر کرده مثلاً راجع…
سنت‌های اجتماعی در نهضت عاشورا؛ خوانش جامعه‌شناختی قیام امام حسین (ع)
مقدمه: نهضت عاشورا و قواعد اجتماعی بسم الله الرحمن الرحیم. الحمدلله رب العالمین و صلوات و سلام بر سیدنا و نبیّنا القاسم المصطفی محمد و اهل بیت پاک و هدایت‌گرش.