یکشنبه، ۱۷ آبان ۱۴۰۵

عدالت اجتماعی

۷ مطلب

مواجهه امیرالمؤمنین (ع) با ویژه‌خواری؛ از نظام طبقاتی بیت‌المال تا عدالت علوی

دهمین جلسه از سلسله جلسات نظریه پردازی ماه مبارک رمضان در مؤسسه فرهنگی -  پژوهشی فهیم با حضور اساتید حوزه و دانشگاه و جمعی از فضلای حوزه علمیه قم در تاریخ  1/20/1403  درسالن اجتماعات مؤسسه واقع شهر قم با ارائه دکتر صفری فروشانی  تحت عنوان «چگونگی مواجهه امیرالمؤمنین(ع) با ویژه‌خواری» برگزار شد دکتر صفروی  فروشانی در صحبت های مقدماتی خود به مفهوم شناسی وپیشینه بحث اشاره نموده  اظهار داشت: منظور از ویژه‌خواری، رانت، اختلاس یا فساد اقتصادی به معنای امروزی نیست، گرچه ممکن است همپوشانی‌هایی داشته باشد، گفت: قبل از ویژه‌خواری، مسئله ویژه‌دانی مطرح است یعنی فرد خود را ویژه می‌داند و مالی را که از بیت‌المال برمی‌دارد در برابر آن هیچ عذاب وجدانی ندارد زیرا ویژه‌دانی آن را حق او می‌داند. در مورد ابن‌عباس گفته شده است که او در انتهای حکومت حضرت علی(ع) بخش بزرگی از بیت‌المال بصره(دومیلیون درهم) را برداشت و به سمت مکه رفت و حضرت هم نامه تندی به او نوشت؛ ابن عباس جواب داد این که برداشتم از حق من کمتر است. اینکه واقعا ابن‌عباس با آن عظمت چنین کاری کرده قابل بحث است. علامه جعفر مرتضی به شدت این…

۷ آبان ۱۴۰۵

اخلاق جامعه‌ای در قرآن؛ از فضیلت‌مندی افراد تا فضیلت‌مندی ساختارهای جامعه

بسم الله الرحمن الرحیم بحث امشب را شروع می‌کنم با عنوان مبانی اخلاق جامعه یا مبانی اخلاق جامعه‌ای در قرآن کریم برای ما مسلمان‌ها بی تردید نخستین و شاید مهم ترین منبع اخلاق قرآن کریم هست. اگرچه تاریخ زیسته‌ی ما مسلمان‌ها نشان دهنده‌ی نوعی مهجوریت برای قرآن کریم در این زمینه است به گونه‌ای که حتی شاید در درس‌های طلبگی ما حتی در درس‌های خارج ما کمتر به آیات قرآن کریم استدلال می‌شود، اما به لحاظ نظری دست کم قرآن کریم به عنوان نخستین و مهمترین منبع برای اخلاق ما معرفی می‌شود. البته این بحث که آیا واقعا قرآن کریم ماهیت یک کتاب اخلقی را دارد یا ندارد یا اساسا در قرآن کریم چیزی به نامنزاع اخلاقی ما داریم یا نداریم این‌ها مباحث مهمی است ولی موضوع بحث امشب ما نیست. في الجمله این را می‌دانیم که برای همه‌ی ما مسلمان‌ها؛ قرآن کریم بیانگر فضیلت بندی، فضیلت، رذیلت و رذیلت بندی است و ما را نسبت به آموزه‌های اخلاقی ترغیب می‌کند به ما معرفت می‌دهد که چه چیزی اخلاقی است چه چیزی اخلاقی نیست و ما معمولا مستند به آن چه که از قرآن می‌آموزیم درباره‌ی اخلاق داوری می‌کنیم و اخلاق خودمان را بر اساس قرآن کریم…

۷ آبان ۱۴۰۵

حقوق انسان در قرآن؛ آیه کرامت بنی‌آدم و حق عدالت اجتماعی (بخش ۴)

بسم الله الرحمن الرحیم موضوع بحث ما حقوق انسان در قرآن بود که با اشاره به حق حیات عنوان یکی از انواع حق در قرآن کریم بحث را شروع کردیم و بعد به مساله‌ی حق کرامت انسانی یا مکرم بودن انسان پرداختیم که در جلسه‌ی گذشته گفتیم زمینه‌های کرامت انسانی چند چیز است و به آن‌ها اشاره کردیم از جمله بهترین خلقت برای انسان از جمله اعطای اختیار، مسخر کردن عالم یا تسخیر عالم برای انسان، مورد دیگر اعطای جانشینی به انسان و مساله‌ی خلافت اللهی که مورد بحث قرار دادیم. یکی از دوستان اشاره کردند که یکی از این موارد هم بحث مسجود ملائکه بودن است؛ این‌که انسان مسجود ملائکه است این هم باز می‌تواند زمینه‌ی کرامت انسان باشد و در این زمینه آیات متعددی داریم که هم به مساله‌ی مسجود بودن انسان اشاره می‌کند و این را هم یک فضیلت برای انسان می‌داند. از جمله در سوره‌ی مبارکه‌ی بقره می‌فرماید (وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلاَئِكَةِ اسْجُدُواْ لآدَمَ فَسَجَدُواْ إِلاَّ إِبْلِيسَ أَبَى وَاسْتَكْبَرَ وَكَانَ مِنَ الْكَافِرِينَ) که این البته تعبیر آدم است اما از‌آیات دیگر می‌شود استفاده کرد که اختصاص به حضرت آدم ندارد این سجده بر…

۷ آبان ۱۴۰۵

حکومت نباید عامه مردم را فدای خواص کند؛ رضایت عمومی در عهدنامه مالک اشتر

آیت الله کاظم قاضی زاده / حکومت در تصمیم‌گیری‌ها نباید عامه مردم را فدای خواص کند اندیشه ما- به گزارش اندیشه ما به نقل از روابط عمومی موسسه پژوهشی - فرهنگی فهیم ، چهار صدوچهل دومین جلسه از سلسله جلسات موسسه فهیم که به مناسبت ماه رمضان 1447ه، ق  در سالن اجتماعات موسسه با حضور جمع کثیری از فضلای حوزه علمیه ،اساتید حوزه و دانشگاه با سخنرانی و ارائه آیت الله کاظم قاضی زاده استاد درس خارج فقه و رئیس موسسه فهیم بر گزار شد گزیده سخنرانی استاد قاضی زاده را در ادامه می خوانید:

۴ آبان ۱۴۰۵

جایگاه عدالت درقرآن

آیت الله کاظم قاضی زاده برش هایی متن *جایگاه عدالت در قرآن بسیار والاست چرا که خداوند متعال خود را به نفی ظلم و عدالت توصیف می کند و در قرآن کریم در موقعیت های مختلفی داریم که خداوند ظالم نیست و این تعبیر آیه شریفه که می فرماید: «وَأَنَّ اللَّهَ لَیْسَ

۵ اردیبهشت ۱۴۰۱