استراتژی روابط بین الملل ومساله دفاع پیش دستانه

روابط عمومی موسسه پژوهشی -فرهنگی فهیم چهار صدو چهل وسومین جلسه از سلسله جلسات موسسه فهیم به مناسبت ماه رمضان با سخنرانی دکتر محمد هادی مفتح تحت عنوان استرا تژی روابط بین الملل ومساله دفاع پیش دستانه درسالن اجتماعات موسسه با حضور جمعی کثیری از  فضلا وپژوهشگران حوزه ودانشگاه برگزار شد، گزیده از صحبت های دکتر مفتح را در ادامه می خوانید:

سلام علیکم و رحمه الله بسم الله الرحمن الرحیم و لا حول و لا قوه الا بالله العلی العظیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین، ابتدا من تبریک عرض می کنم ایام ماه مبارک رمضان میلاد امام مجتبی علیه السلام را که در چند روز قبل گذراندیم و خصوصا تسلیت عرض می کنم شهادت مرجع بزرگوار حضرت آیت الله العظمی خامنه ای و کودکان مظلومی ر ا که در شهر میناب و در سایر شهرها و مدارس محلات در این هفته به شهادت رسیدند، مردم مظلومی که در خاک و خون غلتیدند با این جنگ ظالمانه تحمیلی که از شنبه گذشته آغاز شد و فضای کشور را تغییر داد شما الان خودتان در همه شهرها می بینید در همین شهر قم که ما مشرف هستیم همین الان در خیابان ها در میادین تجمع مردم را می بینید فضا، فضای پشتیبانی از رزمندگان هست فضا فضای جنگ هست فضا و روحیات مردم روحیه دفاع هست روحیه سلحشوری هست طبیعتا در چنین فضایی با چنین آمادگی روحی که در مردم انسان احساس می کند آن آرامش وآن طمانینه آن فضای آرامی که در آن بشود چنین بحث های نظری را که ما امشب بنا بود خدمت شما داشته باشیم ارائه بشود و روی آن بحث و گفتگو بشود طبیعتا وجود ندارد.

قبل از ماه مبارک رمضان این موضوع به نظرم موضوع مناسب رسید موضوعی بود که تا قبل از شنبه گذشته بحث روز بود و چیزی بود که همه به دنبال نظر دین و نظر فقه درباره او می گشتند کشور چند ماهی بود که در آستانه یک جنگ بود و این بحث مطرح بود که آیا دفاع پیش دستانه این را توجه داشته باشیم بین پیشگیرانه و پیش دستانه بعضی وقت ها  خلط می شود دفاع پیش دستانه یعنی آن کشوری که در معرض جنگ هست و در آستانه آغاز حمله دشمن هست در شرف حمله از طرف دشمن هست این از باب دفاع از خودش آغازگر حمله باشود چون احساس بکند اگر صبر کند تا دشمن حمله بکند امکان دفاع را دیگر از دست می دهد دشمن می آید مراکزی را  که برای دفاع ضرورت دارد  آن را  از بین می برد.

اگر این شروع کننده نباشد اگر این جنگ را حمله را آغاز نکند امکان دفاع را دیگر از دست می دهد، لذا این مسئله چند سالی هست که مطرح شده به عنوان «دفاع پیش دستانه» البته این مساله بطور مسلم مخالف ماده پنجاه و یک منشور ملل متحد هست یقینا مخالف آن هست چون آنجا می گوید هر کشوری حق دارد در زمانی که مورد حمله واقع می شود از خودش دفاع بکند در حالی که هنوز حمله ای آغاز نشده است البته سازمان ملل بالاخره پذیرفتند حمله پیش دستانه را هم به عنوان دفاعی که شخص کشور در معرض حمله هست این را بالاخره توانستند بقبولولاند.

اما  آن پیشگیرانه را که آن هم دنبالش بودن که بگویند هنوز دشمن آماده حمله هم نیست اما ما احساس می کنیم در ذهن او هست که ممکن است ده سال دیگر پانزده سال دیگر بیست سال دیگر بخواهد یک حمله ای آغاز کند ما پیشگیرانه برویم و منابع او را از بین ببریم که ده پانزده سال دیگر هم این امکان حمله دیگر به ما نداشته باشد این را  سازمان ملل نپذیرفت این را گفتند مخالف ماده پنجاه و یک هست و نپذیرفتند پیشگیرانه را، اما پیش دستانه ر ا بالاخره توانستند مورد پذیرش قرار دهند.

همین آغاز جنگ با ایران را هم به عنوان دفاع پیش دستانه می خواهند به خورد جهان بدهند و می خواهند بفروشند که این هم دفاع پیش دستانه بوده اگر ما حمله نمی کردیم رسما این را آمریکا اعلام کرد که اگر ما حمله نمی کردیم ایران می خواست حمله بکند در شرف حمله بود.

برای همین ما دفاع پیش دستانه کردیم حالا این بالاخره بحثش که آیا دفاع پیش دستانه چه از لحاظ  نگاه دینی، نگاه فقهی و بر اساس منابع دین اسلام آیا مجاز هست یا مجاز نیست این بحثی دیگر است، الان زمینه اش وجود ندارد.  یعنی با این جنگی که آغاز شد و به کشور ما تحمیل شد و همه شما الان دارید لمس می کنید دیگر این بحث در واقع تناسب ندارد که بحث کنیم و صحبت کنیم بحث علمی که آیا استراتژی روابط بین الملل بر اساس جنگ است یا بر اساس صلح و بعد حالا استراتژی وقتی تعیین شد این دفاع پیش دستانه آیا جوازی پیدا می کند یا نه این بحث را میگذاریم در یک زمان دیگری که این فضا بگذرد، انشاالله با پیروزی رزمندگان اسلام باز آرامش بر کشور حاکم بشود باز بتوانیم دور هم بنشینیم صحبت بکنیم بحث های علمی را با هم داشته باشیم.

بحثی که امشب دوست دارم خدمت شما داشته باشم این است،  اسلامی که در ذاتش صلح طلبی هست و این را ما زیاد داریم در آیات و روایات، در عمل پیامبر، در سیره پیامبر در سخنان امیرالمومنین و عمل امیرالمومنین ما شواهد زیادی بر صلح طلبانه بودن دین اسلام داریم این تردیدی در آن نیست حتی من حالا یک چیزی را یادداشت کردم، اینجا برای خدمت شما بخوانم در تفسیر نور الثقلین این را می آورد ذیل آیه «وَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها وَ تَوَکَّلْ عَلَى اللهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمیعُ الْعَلیمُ» ترجمه:  ـ و اگر تمایل به صلح نشان دهند، تو نیز از در صلح در آى، و بر خدا توکّل کن که او شنوا و داناست.

نقل می کند می گوید این آیه در زمان جنگ بدر نازل شد، آن زمانی که حالت دفاعی داشت پیامبر اکرم در یک مانور نظامی بودند خبر رسید که لشکریان مشرکین دارند می آیند برای جنگ و پیامبر همان جا جمع کرد اصحاب را و با اصحاب مشورت کرد خود همین مشورت نشان می دهد، پیامبر برای جنگ از مدینه خارج نشده بود لشکرکشی و غزوه بدر کبری برای جنگ نبود یک مانور نظامی بود، آمادگی نظامی برای مسلمانان لذا وقتی که خبر می رسد در منطقه بدر وقتی مسلمان ها هستند خبر می رسد که مشرکین لشکرکشی کردن دارند میایند پیامبر اصحاب را جمع می کنند و می گویند خبر اینچنین رسیده است سپاه مشرکین دارد می آید و ما ناگزیر به جنگیم.

نظر شما چیست مقداد بلند می شود می گویند بله پیامبر ما با شما هستیم پیامبر دعایش می کند حالا در  برخی نقل ها ابوبکر بلند می شود می گوید ما هستیم پیامبر دعایش می کنند باز پیامبر می گوید نظر شما چیست مشخص است که مقداد و ابوبکر هر دو از مهاجرین بودن پیامبر دنبال جواب انصار می گردد.