5/10/2026 10:58:40 AM تاریخ ارسال: 
13 
روابط عمومی موسسه پژوهشی- فرهنگی فهیم،مراسم بزرگداشت مقام علمی فقیه نو اندیش آیت الله العظمی محمد ابراهیم جناتی در تاریخ 17 اردیبهشت 1405 در سالن همایش های دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم با حضور اساتید حوزه و دانشگاه و جمع کثیری ازفضلای حوزه علمیه، پژوهشگران ومولفان نو اندیش، اعضای بیت مرحوم فقیه نو اندیش آیت الله العظمی محمد ابراهیم جناتی با سخنرانی افتتاحیه آیت الله کاظم قاضی زاده رئیس موسسه فهیم و استاد درس خارج حوزه علیمه برگزار شد.
متن کامل سخنان آیت الله قاضی زاده را در ادامه می خوانید:
بسمالله الرحمن الرحیم. الحمدلله ربالعالمین و صلیالله علیمحمد و آله الطاهرین. اللهم صل علیمحمد و آل محمد.
تشکر میکنیم از حضور همه عزیزانی که دعوت مجموعهای از مؤسسات قم و خانواده محترم مرحوم آیتالله العظمی جناتی را پذیرفتند و در این همایش شرکت کردند. واقعیت این است که توقع ما این بود که از مرحوم آیتالله جناتی باتوجه به مجموعه ویژگیهایی که ایشان داشتند، تجلیل علمی مناسبی صورت بگیرد و متأسفانه شرایط و زمانه رحلت ایشان که هم در زمان جنگ بود و هم با بعضی از برنامههای دیگر همراه شد، زمینه جلسات مناسب علمی را تاکنون فراهم نکرده بود.
در یکی از جلساتی که در مؤسسه فهیم داشتیم، صدیق گرامیمان آیتالله سروش محلاتی پیشنهاد چنین جلسهای را دادند و همه دوستان پذیرفتند و سپس بحمدالله با همراهی خانواده محترمشان و دوستان دیگر چنین جلسهای را تشکیل دادیم و امیدوار هستیم که بحثهای علمی که اساتید ارائه میدهند بتواند گوشهای از شخصیت علمی و خدمات فرهنگی ایشان را در این جلسه محترم و البته محدود، تا حدودی روشن کند.
بهعنوان یک نکته ابتدایی به این مسئله اشاره میکنم که مرحوم آیتالله جناتی شاید دو ویژگی توجه به سنت و توجه به واقعیتهای جامعه و زمانه را در مجموعه فعالیتهای دوران حیاتشان مورد توجه قرار میدادند و به یک معنا پای در سنت داشتند و نگاهی به آینده و نگاهی به واقعیتهای جامعه.
هستند کسانی که فقیهان سنتی خوبی هستند، طبق معمول درس میخوانند، تقریر مینویسند، حتی رساله مینویسند، ولی ارتباطی با مسائل جامعه برقرار نمیکنند و نهایت سخنشان این است که کسانی که مسائل جدید را مطرح میکنند، آنها باید خودشان را با فتواها و نظرات ما هماهنگ کنند و عدهای هم هستند که باتوجهبه رویکردهای جدیدی که دارند، به تعبیری از فقه گذر میکنند و سعی میکنند که با نوعی دستگاههای دیگر، زندگی اجتماعی و زندگی مردم را مورد توجه قرار دهند.
اینکه کسی فقیه باشد، به اصول پایبند باشد، مبانی استنباط در دستش باشد و بر اساس آن مبانی استنباط بتواند در حوزههای مختلف به راهگشایی فکری و عملی بپردازد، کار نسبتاً سختی است و شاید بتوان گفت که آیتالله جناتی یکی از معدود فقیهانی بودند که در زمانه خودشان و در نسل خودشان عملاً این راه را گشودند. بعضی از مطالبی که ایشان آن روز مطرح میکردند و در نشریات آن روز مانند کیهان اندیشه منتشر میشد یا در کتابها و مباحثشان داشتند، شاید امروز برای ما خیلی امر غریبی نباشد؛ خیلیها بگویند بله روشن است، بالاخره این یک دیدگاه روشنی است، دیدگاه پذیرفتهشدهای است. اما وقتی ایشان آن مباحث را مطرح میکردند، طرح این مباحث همراه با نقدها، همراه با بیمهریها و همراه با مسائل متعددی بود که بالاخره ایشان راه را گشودند و به تعبیری ملامتها را شنیدند تا به اینجا رسیدند.
شاید بتوان گفت که یکی از ویژگیهای ایشان این بود که در حوزههای مختلف نظرات جدیدی داشتند. خودشان در یکی از کتابها حدود هشتاد مسئله را ذکر کردند که درباره آنها نکات جدیدی داشتند. مثلاً در باب تقلید، در باب موسیقی، مسائل زنان، سود بانکی، بلوغ دختران، یائسگی زنان، حضانت طفل، طهارت اهل کتاب و طهارت انسان، ارثبری زن از تمام ترکه، مسائلی مربوط به حج، مسائلی در باب ارتداد، در مسائل اجتماعی مانند حقوق متقابل مردم و حاکم و خیلی از مسائل دیگر ایشان نکات مهمی داشتند.
من زمانی در یک متن انگلیسی میخواندم که میگفتند بعضی از کسانی که نظرات نویی مطرح میکنند، جامعه علمی در آغاز نسبت به آن نکات نو یک نوع استیحاشی دارد، همه طرد میکنند، همه نقد میکنند. مقداری که میگذرد و مسئله پیگیری میشود، بعضیها میگویند ، این هم احتمال دارد یک نظری باشد. مقداری دیگر که میگذرد، همان کسانی که روزهای اول نقد میکردند، مدعی میشوند که اصلاً اولینبار ما این را مطرح کردیم، دیگران کجا بودند، ما بودیم که این را مطرح کردیم. حال بعضی از بحثهایی که ایشان مطرح کردند واقعیتش همینگونه بود. فرض کنید مثلاً مانند همین ارثبری زن از تمام ترکه که بعد تبدیل به قانون شد؛ مسئله بلوغ دختران که بعد از ایشان فضلای مختلفی در این باره مطلب نوشتند و فتوا داشتند. بعضی از مراجع بعد از ایشان در این زمینهها فتوا داشتند، بعضی از مراجع نجف حتی فتوا داشتند و در موارد متعددی بالاخره این ویژگی بود که واقعاً بهحق میشود ایشان را فقیه نواندیش نام برد و تلاشهای فراوانی داشتند.
این چیزی که اکنون در خدمت عزیزان آماده شده، یک بخش سیدی آثار ایشان است. البته همانطوری که خانواده هم میگفتند، شاید نیمی از آثار باشد که چند سال قبل منتشر شده است. حتماً نیاز دارد که کار بشود و خیلی از اینها پیدیاف است، نیاز دارد که انشاءالله بهصورت مناسبتری بازنگری بشود و در اختیار قرار بگیرد. اما فعلاً همین مقدار، شاید تعداد کتبی که در این مجموعه هست هفده عنوان باشد و بیش از حدود چهل... و ایشان همانطوری که عرض کردم، به لحاظ سنتی فقیهی بودند که کارهای مختلفی داشتند. تقریرات حج مرحوم آیتالله شاهرودی، یک مجموعه ده جلدی دروس فی الفقه المقارن، مجمع المسائل؛ ولی غیر از آن در حوزههای روششناسی اجتهاد و مسائل جدید هم عنوانهای زیادی مانند سیر تطور فقه اجتهادی در بستر زمان، فقه و زمان، منابع اجتهاد، تطور اجتهاد در حوزه استنباط و مصادیق اجتهاد دارند.
ما در این جلسه سعی کردیم که از اساتید محترم و با گرایشهای مختلف به لحاظ علمی دعوت بکنیم که هم بتوانیم به زوایای روششناسی اجتهادی ایشان، هم به مسئله نگاه ایشان به زنان بهعنوان یک مسئله عمده و هم زمانشناسی و توجه ایشان به نقش زمان و مکان در اجتهاد که باز در این زمینه هم ایشان مبدعاند و حتی قبل از بزرگانی که این مسئله را مطرح کردند ایشان در کتابهایشان این مسئله را آورده بودند .
پربازدید ترین ها
انتخاب سردبیر 
آخرین نظرات 
